ТҮРКІСТАН ҰЛЫ ЖІБЕК ЖОЛЫНЫҢ ҚИЫЛЫСЫНДА ТҰР

Батыс пен Шығысты, Шығыс пен Батысты байланыстырып, Қытайдан Орталық Азия, Таяу Шығыс арқылы Орталық Еуропа елдеріне керуендер өткен болатын.

Түркістан мұсылман әлемінің қажылық ететін орны ғана емес, маңызды тарихи шешімдер қабылданатын қазақ хандарының ірі мемлекеттік резиденциясы болған.

Бұл жерде ғылыми деректерге сәйкес:
— 21 ханның
— 8 сұлтанның
— 23 бидің
— 59 батырдың сүйектері жерленген.

Жәнібек, Жәңгір, Есім, Тәуке, Абылай, Әбілхайыр хандардың, сондай-ақ, қазақ тарихындағы атақты Қаз дауысты Қазыбек би, Шоң би, Торайғыр би, Бөгенбей батыр сияқты басқа да тұлғалардың бейіттері орналасқан. Бұл тұлғалар көптеген жағдайларда тек қазақ халқының ғана емес, жалпы түркі әлем тарихының қалыптасуында шешуші рөл атқарған.

Суюнши!!! Всем почитателям творчества Абая Тынибекова сообщаем в фонд библиотеки поступила книга, которую вы спрашивали и заказывали — это вторая книга из трилогии «Исполины» — «ДАНТАЛ»!

Книга вторая «Дантал» посвящена жизнеописанию Дантала, сына Далайи, с юных лет находившегося под опекой грека Форкиса, ставшего его названным старшим братом. С ним он участвует и в персидском походе экспедиции в таинственную страну Куш, расположенную за южными рубежами Eгиптa, и вновь появляется в горной крепости, где были захоронены его родители, и возвращается в землю саков, где через некоторое время в результате бурных событий становится царём племён массагетов, взяв в жёны дочь греческого купца Прета Ортию, названную подданными кочевниками Аритией златовласой. Царь-реформатор Дантал за свою насыщенную жизнь ведёт кровопролитные войны с пришлыми завоевателями, строит города и крепости на исконно обетованной земле, способствует развитию торговли, проводит множество иных преобразований, завоёвывает племена родственных тиграхаудов и в итоге передаёт власть семерым сыновьям. На протяжении всей своей жизни он старается поддерживать связь с Форкисом, оставшимся на родном острове Самос, ставшим купцом и всячески помогавшим ему караванами с вооружением.

966 жылдан бастап 20 шілде Халықаралық шахмат күні ретінде тойланады.

Бұл мереке 1924 жылы құрылған Әлемдік шахмат федерациясы шешімімен бекітілген. Оның тарихына үңілсек, мереке ойда жоқта пайда болған екен. Әлемдік шахмат федерациясы қалай да шахматты спорт деңгейіне көтеру үшін ойынға тиесілі күнді белгілеген көрінеді.

Ойынның аты парсы тілінен аударғанда «шах мат» — «билеуші өлді» деген мағынаны білдіреді. Бұл танымал ойынның отаны – Үндістан. Шахматтың прототипі чатуранга деген үндістандықтар ойнайтын ойын болған. Кезінде құмар ойындарға жатқызып аластатылған шахмат ойынының бұл күнде ғалымдар адам миының қалыпты жұмыс істеуіне пайдасы көп екенін дәлелдеген. Бұл ұлы ойынды жер шарының 25% тұрғыны ойнайды екен.

Кітапханада шахмат бұрышы ашылды. Мұнда шахмат ойыны туралы әр жастағы оқырманға арналған кітаптар оқуға болады, ойын ойнауға болады.

Бірде Бауыржан Момышұлы мен белгілі ақын Қалижан Бекқожин екеуі қатты ренжісіп қалыпты. Көпке дейін бір-бірімен сәлемдеспей, сөйлеспей жүріпті.

Бір күні Жазушылар Одағында үлкен жиын болатын болып, жиналысқа келген ақын-жазушылар бір қатарда отырыпты. Жиынның басталар алдында залға Бауыржан Момышұлы кіреді.

Әдеттегідей ол кісі келсе жұрттың назары сол кісіге ауады ғой. Залдың орта тұсында ақын-жазушылар отырған қатарға жақын келіп, бір студентке;

— Мен кіммін?- деп, дауыстап сұрапты.
— Сіз Бауыржан Момышұлысыз,- деп жауап беріпті студент.

— Дұрыс айтпадың, мен кіммін?- деп, қайталап сұрапты.
— Сіз қазақтың аты аңызға айналған батыры, жазушысы Бауыржан Момышұлысыз,- деген судентке қарап дауыстап;

— Жооқ, сен дұрыс айтпадың, мен қазақтың аттақты ақыны Қалижан Бекқожинның ағасымын, — деген екен.
Сол кезде Қалижан Бекқожин орнынан ұшып тұрып,
— Ой, аға, айып меннен, мені кешіріңіз,- деп, құшағын жая ұмтылған екен. Сөйтіп, Бауыржан Момышұлы мен Қалижан Бекқожин екеуі құшақтасып, төс түйістіріп, қайта табысып, татуласыпты.